Jeugdcriminaliteit, aanpak op maat

Jeugdcriminaliteit betekent dat jongeren van 12 tot 23 jaar een strafbaar feit plegen. Denk aan vernieling, diefstal, straatroof, een overval of mishandeling.

Een goede aanpak bestaat uit meer dan straffen. Het is belangrijk om ook te kijken naar de jongere, het gezin, vrienden, school en de buurt. Zo krijgen jongeren hulp die past bij hun situatie. Lees wat gemeenten, politie, het OM en zorgpartners kunnen doen aan preventie, hulp, straf en nazorg.

Wat is jeugdcriminaliteit?

We spreken van jeugdcriminaliteit als een jongere tussen de 12 en 23 jaar een strafbaar feit pleegt.

Kinderen jonger dan 12 jaar kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd. Pleegt een kind toch een strafbaar feit en houdt de politie het kind aan? Dan kan de politie een zorgmelding doen. Zo kunnen hulpverleners bekijken welke ondersteuning nodig is.

Welke groepen jongeren zijn er?

Jongeren die risico lopen of strafbare feiten plegen, kunnen van elkaar verschillen. Deze indeling helpt om een passende aanpak te kiezen.

Risicojongeren

Deze jongeren zijn nog niet in contact gekomen met politie en justitie. Er zijn wel signalen dat zij kunnen afglijden naar criminaliteit. Vroegsignaleren en ingrijpen kan helpen om dit te voorkomen.

First offenders

Een first offender is een jongere die voor het eerst met politie en justitie in contact komt. Een snelle en passende reactie kan voorkomen dat de jongere opnieuw een strafbaar feit pleegt.

Veelplegers

Veelplegers zijn jongeren die vaker strafbare feiten plegen. Het gaat vaak om meerdere, minder zware feiten. Bij deze jongeren is meestal een langere aanpak nodig. Verschillende organisaties moeten daarbij samenwerken.

Waarom is een aanpak op maat nodig?

Iedere jongere en iedere situatie is anders. Daarom is er niet één aanpak die altijd werkt.

Professionals kijken onder meer naar:

Het gedrag van de jongere.
De situatie thuis.
School, opleiding of werk.
Vrienden en andere contacten.
Eerdere hulp of straffen.
Risicofactoren en beschermende factoren.

Risicofactoren vergroten de kans dat het criminele gedrag doorgaat. Beschermende factoren helpen een jongere om betere en veiligere keuzes te maken.

Een straf kan nodig zijn, maar moet ook helpen om herhaling te voorkomen. Bij de ene jongere past een geldboete. Bij een andere jongere werkt een taakstraf, begeleiding of jeugddetentie beter.

Bekijk de straffen en maatregelen bij jeugdcriminaliteit

Hoe kan een gemeente jeugdcriminaliteit voorkomen?

Verschillende afdelingen binnen gemeenten, zoals Openbare Orde en Veiligheid en sociaal domein hebben een belangrijke rol bij preventie van jeugdcriminaliteit. Zij kunnen zorgen voor voorzieningen en ondersteuning in de wijk.

Denk aan:

Jongerenwerk/straathoekwerk.
Sport en activiteiten in de buurt.
Ondersteuning op school.
Hulp aan jongeren en gezinnen.

Gemeenten hebben ook een belangrijke rol wanneer jongeren na een straf of detentie terugkeren in de samenleving. Goede begeleiding kan de kans op nieuwe problemen verkleinen.

Gebruik de toolbox voor vroegsignalering en preventie

Jeugdcriminaliteit: wie doet wat?

Waar begin je als professional?

Bespreek de signalen eerst anoniem. Bepaal daarna welke organisaties nodig zijn voor een goede aanpak.

Gebruik hiervoor deze stappen:

Breng de situatie in beeld. Bekijk cijfers over jeugdcriminaliteit in jouw gemeente. Gebruik bijvoorbeeld cijfers van het CBS, de gemeente, politie en het Openbaar Ministerie.
Vul de cijfers aan met signalen uit de praktijk. Vraag partners wat zij zien. Denk aan overlast, vernieling, intimidatie en andere opvallende ontwikkelingen.
Bekijk de huidige aanpak. Breng samen met partners in kaart wat er al gebeurt. Denk aan politie, Openbaar Ministerie, jongerenwerk, hulpverlening en scholen. Bespreek of deze aanpak nog past bij de problemen die je nu ziet.
Kies wat nodig is. Bepaal samen welke aanpak, interventie of maatregel het beste past bij de situatie.

Verschillende situaties vragen om andere aanpakken: