Jonge overtreders zijn in verschillende groepen in te delen: 

•    Risicojongeren: jongeren die nog niet in contact zijn gekomen met politie en justitie, maar dreigen af te glijden naar het criminele circuit.
•    First offenders: jongeren die voor de eerste keer met justitie in aanraking komen.
•    Meelopers: jongeren die al meer dan eens zijn opgepakt.
•    Veelplegers: jongeren die veel criminele activiteiten plegen, maar minder ernstig dan die van de kopstukken.
•    Ernstig delinquente jongeren: jongeren van 12 tot 21 jaar die een ernstig strafbaar feit hebben gepleegd en al eerder met politie en justitie in aanraking kwamen.

Maatwerk is het toverwoord bij de aanpak van jeugdcriminaliteit.

Monitor Jeugdcriminaliteit 

Om zicht te hebben op de aard, omvang en ontwikkelingen van jeugdcriminaliteit publiceert het WODC in samenwerking met het CBS periodiek de monitor Jeugdcriminaliteit. Hun laatste onderzoek vond plaats in 2020. Het aandeel als verdachte geregistreerde jongeren nam af tussen 2010 en 2018 en nam licht toe in 2019. Het aandeel jongeren dat slachtoffer werd van traditionele criminaliteit is tussen 2012 en 2019 gedaald, terwijl het percentage slachtoffers van cybercrime in recente jaren juist iets is toegenomen.

Uit de Monitor Zelfgerapporteerde Jeugdcriminaliteit (MZJ, 2015, verschijnt elke 5 jaar) weten we dat meer dan de helft van de jongeren wel eens een delict heeft gepleegd. Door een koppeling via het CBS met gegevens uit de politieregistraties kan het WODC nu een inschatting maken van dat deel van de criminaliteit dat niet bij de politie bekend is, maar wel door jongeren wordt gerapporteerd.

Hoe het staat met de jeugdcriminaliteit in jouw gemeente ontdek je door samen met partners (gemeente, politie jongerenwerk en mogelijk het OM) om tafel te zitten en informatie op hoofdlijnen te delen. Ook jongerenwerkers en (jeugd)boa’s hebben waardevolle informatie over de ontwikkelingen onder jongeren en wat er nodig is om ze op het rechte pad te houden. 

Straatroven en zware criminaliteit

De laatste jaren daalt over de hele linie de jeugdcriminaliteit. Zo daalde het aantal straatroven afgelopen jaar. Daarvan is bekend dat vooral jongeren tussen de 14 en 18 jaar dit plegen, bij met name slachtoffers uit dezelfde leeftijdscategorie. Meer informatie over straatroof en de aanpak hiervan vind je in het CCV-dossier Straatroof.

Tegelijkertijd ziet het Openbaar Ministerie dat de laatste 2 jaar de zware criminaliteit met buitensporig geweld onder jongeren juist groeit. "De geweldsspiraal gaat eigenlijk alleen nog maar omhoog. En dat is zeer zorgelijk”, zei Gerrit van der Burg voorzitter van het College van procureurs-generaal van het Openbaar Ministerie (OM) in maart 2020 in De Telegraaf.

Zo stijgt het aantal minderjarigen dat verdacht wordt van een ernstig geweldsdelict. In een jaar tijd is dit toegenomen met 17% van 1.633 verdachten in 2019 naar 1.904 in 2020. In de leeftijdsgroep tot en met 17 jaar is een sterke stijging van het aantal steekincidenten. In de toolbox Wapens en Jongeren lees je er meer over en vind je informatie en best practices om wapenbezit en geweld met wapens onder jongeren tegen te gaan.

Aanpak op maat

Maatwerk is het toverwoord bij de aanpak van jeugdcriminaliteit. Als gemeente streef je er natuurlijk naar om voldoende sociale voorzieningen aan te bieden waarbij preventie een belangrijke rol speelt. Denk aan jongerencentra, sport in de wijk, inzet van jongeren- en of straathoekwerk. Is een jongere eenmaal in de fout gegaan dan is het belangrijk om te kijken naar de aanwezige risicofactoren en beschermende factoren. Welke factoren spelen een rol bij de jongere zelf en ook in zijn gezin en bredere omgeving? Want hoewel een straf zich natuurlijk richt op het bestraffen, heeft het vooral ook als doel om een jongere weer op het rechte pad te krijgen.

Afhankelijk van het delict bepaalt een rechter de strafmaat. Verder is het zo dat wat bij wie werkt, voor iedereen anders is. Bij de ene volstaat in sommige gevallen een geldboete, bij een ander werkt een taakstraf heel goed en bij weer een ander is jeugddetentie het gepaste middel. Welke straffen en maatregelen er zijn en wat hun doel is, lees je hier. 

Zijn er problematische jeugdgroepen in jouw gemeente? Ga dan aan de slag met het 7 stappenmodel. 

Ga zelf direct aan de slag met de aanpak van jeugdcriminaliteit. Een aantal punten om je op weg te helpen. Wie doet wat bij de aanpak van jeugdcriminaliteit?  Welke straffen, maatregelen en instrumenten zijn er? Het CCV-Jeugdteam biedt trainingen en workshops op maat.