Direct naar content
27 augustus 2026Jeugdcriminaliteit

Nieuwe onderzoeken helpen bij aanpak jeugdcriminaliteit

Wat werkt om jeugdcriminaliteit te voorkomen? Hoe weet je of een aanpak effect heeft? En wat vraagt dat van de uitvoering in gemeenten? Een nieuwe editie van J𝘶𝘴𝘵𝘪𝘵𝘪ë𝘭𝘦 𝘷𝘦𝘳𝘬𝘦𝘯𝘯𝘪𝘯𝘨𝘦𝘯 brengt zes bijdragen samen over de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Voor gemeentelijke professionals bieden de artikelen verschillende invalshoeken voor de stap van kennis naar praktijk.

groep jongeren buiten in gesprek

Onderzoekers weten steeds meer over omstandigheden die kunnen leiden tot jeugdcriminaliteit, over omstandigheden die dit kunnen voorkomen en over effectieve interventies. Tegelijk blijkt het lastig om die kennis te vertalen naar beleid, uitvoering en de dagelijkse praktijk van professionals. Dat spanningsveld tussen ‘weten en doen’ staat centraal in het themanummer.

Wat weten we over effectieve interventies?

Twee bijdragen kijken kritisch naar de interventies die worden ingezet om jeugdcriminaliteit te voorkomen.

Geert Jan Stams en Jan Hendriks schrijven in Preventie met beleid: het voorkomen van jeugdcriminaliteit in Nederland dat nog steeds interventies worden toegepast waarvan de effectiviteit onzeker is. Voor sommige interventies zijn er aanwijzingen voor negatieve effecten. Dat geldt vooral wanneer ze zijn gebaseerd op afschrikking, repressie of algemene bewustwording.

Volgens de auteurs ligt de belangrijkste uitdaging daarom niet in het ontwikkelen van steeds nieuwe interventies. Het gaat er vooral om toe te passen wat al bekend is als effectief.

Ook Puck Meulen, Emile Kolthoff en Evelyn Heynen richten zich op de vraag wat werkt . In Zet in op wat werkt. Op zoek naar effectieve preventie van jeugddelinquentie wijzen zij erop dat Nederland veel preventieve interventies kent, terwijl de effectiviteit daarvan niet altijd stevig is aangetoond. Zij benadrukken het belang van strengere criteria voor effectiviteit, methodologisch sterk effectonderzoek, continue monitoring en een nauwere verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk.

Hoe weet je of een aanpak effect heeft?

Bij georganiseerde jeugdcriminaliteit is goed effectonderzoek niet eenvoudig. Marit van de Mheen, Sjoukje van Deuren, Jessica Asscher en Veroni Eichelsheim beschrijven dit  in Uitdagingen van effectonderzoek naar interventies gericht op het voorkomen en verminderen van georganiseerde jeugdcriminalilteit.

De roep om evidence-based werken wordt steeds sterker. Dat hangt mede samen met zorgen over een relatief kleine groep jongeren die al op jonge leeftijd betrokken raakt bij zware delicten en/of georganiseerde criminaliteit. De auteurs beschrijven verschillende uitdagingen bij het ontwikkelen van effectieve interventies voor deze groep en bij het uitvoeren van methodologisch sterk effectonderzoek.

Jan Dirk de Jong kijkt vanuit een andere hoek naar de vraag wat werkt.  In Wanneer ‘wat werkt’ niet werkt: uitvoeringslogica en evidence-informer werkeen in de preventie van jeugdcriminaliteit introduceert hij het begrip uitvoeringslogica. Hij pleit ervoor om niet alleen te vragen ‘wat werkt?’, maar ook wat kan werken, voor wie, wanneer, onder welke omstandigheden en door wie.

Wat vraagt dit van de lokale aanpak?

Twee bijdragen leggen een duidelijke verbinding met de uitvoering in de praktijk.

Joran de Jong beschrijft  inNaar hybride netwerkaanpak in preventie van jeugdcriminaliteit: acht leidende principes hoe gemeenten en hun netwerkpartners sociale media een plek kunnen geven in de netwerkaanpak van jeugdcriminaliteit.

Professionals zijn zich steeds meer bewust van de grote invloed van sociale media op crimineel gedrag onder jongeren. Toch worstelen veel gemeenten met de verankering hiervan in hun netwerkaanpak. Op basis van praktijkervaring en werksessies in verschillende gemeenten beschrijft De Jong acht leidende principes voor hoe gemeenten en hun netwerkpartners dit kunnen vormgeven.

Eelco Boss en Sophie Janssens kijken juist naar het verleden. In Jongerenadviescentra in Heerlen, 1970 en 2026, een paradigmaverschuiving geïllustreerd onderzoeken zij de historische casus van jeugdadviescentrum ELMAR in Heerlen. Zij bekijken welke relatie er is tussen het gedachtegoed achter jeugdadviescentra in de jaren zeventig en de vraag in hoeverre dit gedachtegoed ook nu nog van waarde kan zijn voor de preventie van jeugdcriminaliteit.

Van onderzoek naar praktijk

De zes bijdragen bekijken de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit vanuit verschillende invalshoeken. Ze gaan over de onderbouwing van interventies, het meten van effecten, de omstandigheden waaronder een aanpak kan werken en de uitvoering in de lokale praktijk.

Daarmee geeft het themanummer professionals verschillende inzichten in het spanningsveld tussen wat we uit onderzoek weten en hoe die kennis in beleid en uitvoering terechtkomt.

Bron: WODC  https://www.wodc.nl/actueel/nieuws/2026/08/25/justitiele-verkenningen-over-aanpak-jeugdcriminaliteit-tussen-weten-en-doen

Lees ook deze artikelen:

Neem contact met ons op

"*" geeft vereiste velden aan