Wetgeving online criminaliteit

Met deze wet is het voor politie en justitie mogelijk om heimelijk en op afstand (online) onderzoek te doen in computers.

De wet biedt de volgende mogelijkheden:

• Aanhouden van helers van (digitale) gegevens.
• Op afstand onderzoek laten doen in computers van criminelen of hierin binnendringen.
• Gegevens overnemen of ontoegankelijk maken (bijvoorbeeld kinderporno of e-mailberichten met informatie over misdrijven).
• De straffen voor aanvallen op informatiesystemen zijn als volgt:
  • Criminelen die computergegevens vernielen, kunnen een gevangenisstraf van maximaal twee jaar krijgen.
  • Personen die computersystemen ontoegankelijk maken, kunnen ook een gevangenisstraf van maximaal twee jaar krijgen. Bijvoorbeeld als zij aan wachtwoorden sleutelen of computers bestoken met spam zodat deze vastlopen.
  • Computercriminelen die strafbare feiten plegen met een zogenoemde botnet kunnen maximaal drie jaar gevangenisstraf krijgen. Met botnets nemen criminelen computers over. Op die manier krijgen ze toegang tot privégegevens.
  • Brengt een computerdelict ernstige schade toe of richt het zich tegen een vitale infrastructuur? Dan wordt de maximale gevangenisstraf vijf jaar. Voorbeelden van vitale infrastructuren zijn een overheidsnetwerk of energiecentrale.

Het wetsvoorstel geeft de politie twee extra bevoegdheden om online gegevens te verzamelen uit publiek toegankelijke bronnen. Het gaat om:

• het verzamelen van persoonsgegevens uit het openbare deel van het internet en;
• het verzamelen van online gegevens van personen en hun openbare accounts.

Van deze personen moet het vermoeden bestaan dat zij een belangrijke rol spelen bij een (mogelijk) ernstige verstoring van de openbare orde. Zo kan de politie bij aanwijzingen dat rellen dreigen uit te breken de noodzakelijke gegevens online verzamelen om tijdig in te grijpen en de verstoring te voorkomen of te stoppen. De politie oefent deze bevoegdheden uit onder gezag en verantwoordelijkheid van de burgemeester. Denk bijvoorbeeld aan de Malieveldrellen of de rellen op de boulevard van Scheveningen in 2025.

In de nieuwe strategie kinderrechten online staat hoe de overheid en organisaties samenwerken aan oplossingen die jongeren helpen om veilig en vaardig op te groeien in deze digitale tijd. De strategie bevat onder meer:

• Effectieve handhaving van de digital services act.
• Sterk en doelgericht toezicht, om relevante thema’s te signaleren en onder aandacht te brengen.
• Implementatie van de herziene Europese richtlijn consumentenkrediet (CCDII): in de implementatiewet is een verbod opgenomen tot het verstrekken van BNPL-krediet aan personen onder de 18 jaar en de wet schrijft voor dat BNPL-ondernemingen de leeftijd van consumenten moeten verifiëren.
• Publiekscampagne over digitale opvoeding.
• Het Kinderrechten Impact Assessment (KIA) wordt ingezet als instrument om met de industrie het gesprek aan te gaan over de risico’s én kansen van specifieke digitale diensten voor kinderrechten.

Het wetsvoorstel biedt een wettelijk kader voor het verwerken van persoonsgegevens die nodig zijn voor een integrale en gecoördineerde aanpak van meervoudige problematiek binnen het sociaal domein. Daarnaast wordt het begrip openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) expliciet opgenomen in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Hiermee krijgen gemeenten een duidelijke opdracht om signalen van problemen op het gebied van welzijn, gezondheid en zelfredzaamheid te registreren en te melden, zodat passende ondersteuning tijdig kan worden ingezet.

De AVG is de Europese privacywet die regels stelt voor het verwerken van persoonsgegevens. In Nederland wordt deze aangevuld door de UAVG.

Belangrijke uitgangspunten zijn:

• Persoonsgegevens mogen alleen worden verwerkt met een wettelijke grondslag (zoals toestemming of wettelijke verplichting).
• Gegevensverwerking moet doelgebonden en minimaal zijn (dataminimalisatie).
• Inwoners hebben rechten, zoals inzage, correctie en verwijdering van hun gegevens.
• Organisaties moeten passende beveiligingsmaatregelen nemen om gegevens te beschermen.

De UAVG werkt de AVG verder uit voor de Nederlandse situatie, bijvoorbeeld voor specifieke sectoren zoals overheid en onderwijs.