Aanpak online criminaliteit
Wil je met cybercrime aan de slag, maar weet je niet waar je moet beginnen? We geven je op deze pagina een aantal aanknopingspunten.
Praktische aanknopingspunten
Samenwerken
De online leefwereld van jongeren is niet los te zien van hun dagelijkse leven. Wat online gebeurt, werkt door op school, in de thuissituatie en op straat – en andersom. Jongeren kunnen online slachtoffer worden, maar ook (onbewust) betrokken raken bij online criminaliteit, zoals online fraude, bedreiging, intimidatie of digitale oplichting.
Als gemeente krijg je hier steeds vaker mee te maken. Online problematiek raakt meerdere beleidsterreinen tegelijk, zoals veiligheid, jeugd, onderwijs en zorg. Dat vraagt om een samenhangende aanpak, waarin niet één organisatie alles oplost, maar waarin partijen elkaar weten te vinden en versterken.
De rol van de gemeente: regie en verbinding
Gemeenten hebben een belangrijke rol in het verbinden van beleid en uitvoering. Die rol is niet altijd uitvoerend, maar vooral regisserend. Dat betekent:
- partners bij elkaar brengen;
- signalen uit verschillende domeinen bundelen;
- zorgen voor heldere afspraken en korte lijnen;
- sturen op een gezamenlijke aanpak van preventie, signalering en interventie.
Online problematiek manifesteert zich vaak op meerdere plekken tegelijk: op school, in de wijk, binnen het gezin én online. Juist daarom is samenwerking tussen verschillende organisaties essentieel.
Hoe organiseer je samenwerking buiten de gemeente?
De Routekaart Samenwerken bij online jeugdcriminaliteit ondersteunt professionals hierbij. De routekaart biedt een praktisch stappenplan voor situaties waarin je online een zorgwekkend bericht, signaal of gebeurtenis ziet. De routekaart helpt bij:
- het duiden van online signalen;
- inzicht in partners en hun rollen;
- kennis over verschillende online fenomenen;
- het maken van heldere, werkbare samenwerkingsafspraken.
Deze afspraken kunnen professionals vastleggen in de afsprakenkaart die onderdeel is van de routekaart. Zo ontstaat duidelijkheid over ieders rol, verantwoordelijkheid en handelingsmogelijkheden.
Cyberpraatplaat
De cyberpraatplaat en de bijbehorende verdiepende pagina’s zijn ontwikkeld om gemeenten te ondersteunen bij het gesprek over digitale veiligheid.
De cyberpraatplaat:
- biedt per beleidsterrein of thema praktische informatie;
- stelt gerichte vragen die helpen samenwerking te verbeteren;
- is bruikbaar voor zowel interne afstemming als overleg met externe partners.
De cyberpraatplaat is nadrukkelijk bedoeld als uitnodiging tot gesprek: hoe zorgen we samen dat digitale veiligheid structureel een plek krijgt in beleid en uitvoering – voor álle inwoners?
Onderbouw je aanpak met data en inzicht
Een effectieve aanpak begint bij een goed beeld van de problematiek. Gemeenten kunnen hun beleid baseren op de volgende bronnen:
Cybercrimebeeld – Openbaar Ministerie / Politie
Het Cybercrimebeeld (2024) geeft inzicht in typen verdachten, delicten en trends op het gebied van online criminaliteit. Deze cijfers bieden een landelijk beeld van daderschap, ontwikkelingen en de manier waarop cybercriminaliteit zich ontwikkelt.
Veiligheidsmonitor – Centraal Bureau Statistiek / Ministerie van Justitie en Veiligheid
De Veiligheidsmonitor (2025) is een grootschalig onderzoek onder inwoners van Nederland naar slachtofferschap, veiligheidsbeleving en ervaren criminaliteit. De monitor biedt inzicht in de mate waarin jongeren slachtoffer worden van online criminaliteit, zoals online fraude, bedreiging en intimidatie.
Fenomeenbeeld online criminaliteit; Online fraude in beeld – Politie
Het Fenomeenbeeld (2024) geeft verdiepend inzicht in specifieke vormen van online criminaliteit, zoals online fraude, sextortion of digitale oplichting. Het beschrijft hoe daders te werk gaan, welke doelgroepen worden geraakt en welke trends zichtbaar zijn.
Dashboard zicht op online criminaliteit – Politie / Ministerie van Justitie en Veiligheid
Het dashboard Zicht op Online Criminaliteit bevat analyses en data over zowel slachtoffers als daders van online criminaliteit. De informatie helpt overheden en partners om beter inzicht te krijgen in ontwikkelingen en om gerichte preventieve maatregelen te ontwikkelen.
Monitor jeugdcriminaliteit – Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
De Monitor Jeugdcriminaliteit geeft inzicht in trends in jeugdcriminaliteit in Nederland, waaronder de betrokkenheid van jongeren bij online criminaliteit en digitale delicten.
Bijeenkomst: Jongeren met een LVB in de digitale wereld
Ben je betrokken bij online veiligheid? Dan is deze bijeenkomst iets voor jou. Op donderdag 5 november 2026 organiseert het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV) samen met het Landelijk Kenniscentrum LVB de bijeenkomst ‘Jongeren met een LVB in de digitale wereld; kwetsbaar en weerbaar’. De dag gaat over jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) en hun plek in de digitale wereld. Deze jongeren lopen online soms extra risico. Daarom is het belangrijk dat professionals weten hoe zij signalen herkennen en passende hulp kunnen bieden.
Tijd: 9.30 – 15.30
Waar: Zalen van Zeven, Boothstraat 7 in Utrecht
Vragen of advies nodig?
Wil je een keer sparren hoe je cybercrime effectief aan de orde stelt en aanpakt in je gemeente? Bel of mail ons!
Doris van Rooijen
Adviseur online criminaliteit