15 september 2025Jeugdcriminaliteit

Column – Het mogelijke mogelijk maken

door Nicole Langeveld, senior adviseur jeugdcriminaliteit bij het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV)

We willen zoveel. Een wijk zonder overlast. Jongeren zonder strafblad. Ouders die grip hebben en professionals die samenwerken. En ook nog beleidsstukken die resultaat opleveren. Ergens klopt dat verlangen ook: je werkt niet voor niets in dit veld. Je ziet de potentie van jongeren. Je gelooft dat vroegsignalering werkt en je weet dat samenwerking loont.

Maar dan komt de werkelijkheid. Een jongen van 13 die al verdacht wordt van heling. Een groepje dat steeds vaker afwijkend gedrag vertoont. Ouders die uit beeld zijn en partners die elkaar niet vinden. Daar sta je dan: als beleidsadviseur of procesregisseur met een breed aanbod aan interventies, een kast vol beleidsnota’s en een steeds grotere druk om echt iets te doen.

Wat als we toegeven dat niet alles maakbaar is? Want misschien begint werken met jeugdgroepen niet bij plannen maken, maar bij onze houding. Dat betekent dat we een positie innemen die realistisch is over wat we wél kunnen veranderen en cynisme geen vat op ons krijgt. Waar we de complexiteit niet uit de weg gaan, maar ons ook niet verlamt. En waar we gebruik maken van waardevolle kennis en instrumenten die onder meer het CCV biedt, terwijl we ook beseffen dat geen enkel format een wondermiddel is.

Jeugdcriminaliteit laat zich niet vangen in simpele logica

We leven in een tijd waarin het geloof in maakbaarheid nog steeds sterk is. Dit is een erfenis van de 20e eeuw, met haar grote utopische plannen. Je ziet het terug in beleidsambities, dashboards, data-analyses en prestatie-indicatoren. Alsof elk probleem een puzzel is die alleen maar goed gelegd hoeft te worden. Maar jeugdcriminaliteit laat zich niet vangen in simpele logica. Jongeren zijn geen algoritmes en groepsdynamiek is grillig. De samenleving is tenslotte geen spreadsheet. Wie vasthoudt aan totale beheersing, loopt het risico om te vervallen in de donkere kant van maakbaarheid: controle, uitsluiting en repressie.

Daarom is het juist nu belangrijk om te beseffen: ja, we kunnen invloed uitoefenen. Ja, er zijn bewezen aanpakken. Maar nee, niet alles is op te lossen. Niet elk risico is uit te bannen en niet elke jongere is zomaar ‘om te draaien’.

En toch: er is zoveel wél mogelijk. Als we werken vanuit vertrouwen, met relationele intelligentie en morele moed. Als we het systeem niet heilig verklaren, maar blijven kijken naar wat er gebeurt in de haarvaten van de wijk.

Een beleidsadviseur of procesregisseur weet dat. Hij/zij stelt vragen in plaats van meteen met antwoorden te komen. Durft onzekerheid te verdragen en begrijpt dat veiligheid en gedrag niet eenvoudig maakbaar zijn. Ook bouwt hij/zij aan relaties met jongeren, ouders en partners. Want verandering gebeurt via mensen. Hij of zij houdt tegelijkertijd het overzicht in het woud van initiatieven door te focussen op wat nú nodig is: in deze wijk, bij deze groep, in dit netwerk. Ook gebruikt hij/zij de kennis van het CCV. Niet als protocol, maar als richtingaanwijzer.

Het mogelijke, mogelijk maken

Het goede nieuws is: je hoeft het niet alleen te doen. Het CCV maakt jouw werkelijkheid niet mooier dan het is, maar helpt je om koers te houden. Met tools zoals het 7-stappenmodel, met inzichten uit heel Nederland, met praktijkverhalen die laten zien: ook waar het lastig is, kan beweging ontstaan. Jouw rol is niet om het onmogelijke te doen, maar om het mogelijke mogelijk te maken.