Afgelopen week moesten verschillende scholen in Beverwijk, Heemskerk en Haarlem hun deuren sluiten. De reden? Gewelddadige video’s die snel werden gedeeld op sociale media zoals Snapchat en TikTok. De beelden toonden ernstig geweld tussen rivaliserende jongerengroepen en zorgden voor zoveel onrust dat de gemeente een noodmaatregel moest nemen.
Een zestienjarige scholier uit Haarlem vertelde aan het NRC hoe gemakkelijk hij deze schokkende beelden kon vinden. “Niet heel lekker om naar te kijken”, gaf hij toe. Toch had hij de video’s ook doorgestuurd naar vrienden. Want, zo redeneerde hij, de beelden waren toch al overal te vinden.
Criminoloog Shanna Mehlbaum doet onderzoek naar dit soort geweld. Zij legt in de Volkskrant uit dat deze situatie helaas niet uniek is. “Dit speelt in het hele land, alleen blijft het vaak onzichtbaar voor volwassenen”, zegt zij. Het probleem is groter geworden door de combinatie van fysiek en online geweld. Vroeger was een vechtpartij voorbij als deze was afgelopen. Nu worden beelden gedeeld, waardoor slachtoffers steeds opnieuw worden geconfronteerd met hun vernedering.
Burgemeester Martijn Smit van Beverwijk zei volgens het NRC dat hij “stevig” wilde optreden tegen de verspreiding van schadelijke beelden. Maar dit is veel moeilijker dan het lijkt. Veel beelden worden gedeeld via versleutelde chatnetwerken zoals WhatsApp of privé-groepen. Deze berichten kunnen niet worden onderschept of gelezen, zelfs niet door de politie.
Hoogleraar Bart Schermer van de Universiteit Leiden legt in hetzelfde artikel uit dat dit een moeilijk dilemma creëert: “Of je accepteert dat er allerlei narigheid online kan rondwaren. Of dat een overheid of een bedrijf alles van je weet.”
Een belangrijk probleem is dat jongeren vaak niet naar de politie willen gaan. Een jongen die betrokken was bij het conflict in Beverwijk zei tegen de NOS: “Naar de politie gaan heeft geen zin, dan wordt het alleen maar erger.”
Criminoloog Mehlbaum begrijpt deze angst en zegt daarover: “Als jongeren iets niet willen, is het als verklikker te worden ontmaskerd op sociale media. De gevolgen kunnen groot zijn.”
Een meerderheid van de Tweede Kamer wil het verspreiden van geweldsbeelden strafbaar maken. Maar Mehlbaum twijfelt in de Volkskrant of dit zal helpen: “Het zal daders niet afschrikken. Iets doen wat niet mag, kan juist statusverhogend werken.”
“Wat er in Beverwijk gebeurde afgelopen week is natuurlijk ingrijpend en zorgwekkend. Dit soort gebeurtenissen raken niet alleen de direct betrokkenen, maar ook jongeren, hun omgeving en de samenleving als geheel”, zegt Nicole Langeveld, senior adviseur jeugdcriminaliteit bij het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (het CCV). “Ik kan me voorstellen dat in deze situatie een aantal factoren een rol spelen. We zien in ieder geval duidelijk hoe sterk de online en offline wereld met elkaar verweven zijn. Signalen die jongeren online afgeven, kunnen net zo goed gevolgen hebben in het fysieke leven. In mijn laatste column schrijf ik over hoe ingewikkeld het vaak is om als professional te moeten accepteren dat je niet alles kunt voorkomen en oplossen. Wat je wel kunt doen, is samen met partners problemen zo goed mogelijk oplossen en op zoek gaan naar wat wél mogelijk is. Zodat jongeren zich veilig of veiliger voelen en perspectief houden.”
Bronnen:
Nieuws
Nieuws
Nieuws