Onder mijn ogen: serious game over criminele uitbuiting en ondermijning

Uit onderzoek blijkt dat dit spel vooral werkt als aanjager: het brengt zorgen sneller op tafel en zet teams in beweging. Kort na de training praten docenten vaker met collega’s en melden zij vaker intern, al zijn die gemeten effecten na zes maanden niet meer zichtbaar.

Signalen bespreken, gesprek voeren en vervolgstappen zetten

In de serious game bekijken docenten korte scènes uit een film over drie leerlingen die ze ‘onder hun ogen’ zien veranderen. In het spel onderzoeken ze wat er achter die gedragsverandering kan zitten. De game helpt om signalen beter te bespreken, het gesprek erover te voeren en te weten welke stappen passen binnen de school.

Waarom een game?

Onderzoek laat zien dat docenten in het middelbaar en beroepsonderwijs te maken kunnen krijgen met leerlingen of studenten die (mogelijk) betrokken raken bij georganiseerde criminaliteit. Tegelijk herkennen docenten signalen niet altijd en is het soms lastig om te bepalen wat een goede volgende stap is. Scholen hebben een belangrijke rol in vroeg signaleren. Daarom is deze training ontwikkeld: om bewustwording te vergroten, handelingsperspectief te geven en meldroutes op school duidelijker te maken.

Onderzoek naar effecten

In opdracht van het CCV is tussen 2023 en 2025 onderzocht in hoeverre de doelen van Onder mijn ogen worden bereikt. De uitkomsten in het kort:

• Meer gesprek met collega’s (kort na de training): deelnemers bespreken zorgen vaker in het team en worden ook vaker door collega’s benaderd.
• Vaker intern melden (kort na de training): deelnemers geven aan dat zij vaker intern melden. Tegelijk is er geen meetbare toename gevonden in meldingen bij zorg- en ondersteuningsteams.
• Geen effect gevonden op herkennen en extern melden: het onderzoek laat geen toename zien in het herkennen van signalen of in externe meldingen.
• Effect is tijdelijk: zes maanden na de training zijn de gemeten effecten verdwenen.
• Zeer positieve waardering: 95% vond dat de training aan de verwachtingen voldeed en 98,6% zou deze aanbevelen.

Game heeft structurele borging nodig

Onder mijn ogen werkt vooral als aanjager: het brengt zorgen sneller op tafel en helpt om intern stappen te zetten. Voor blijvend effect is structurele borging belangrijk, bijvoorbeeld door vaste aandacht in teamoverleggen, duidelijke afspraken over wat ‘melden’ is en waar gemeld wordt, en een vaste contactpersoon of rol die het thema bewaakt.

Samen ontwikkeld

De serious game is ontwikkeld op basis van signalen uit het onderwijs en met steun van ministerie van Justitie en Veiligheid. Het CCV werkte mee aan de ontwikkeling, samen met Stichting School en Veiligheid, Politie, RIEC Oost-Nederland, RIEC Midden-Nederland, RIEC Noord-Holland, RIEC Zeeland-West-Brabant, Kennispact Zeeland West-Brabant en STRDR.

Meer informatie

• Serious game Onder mijn ogen
• Eindrapportage effectstudie Onder mijn ogen (Centre of Expertise Veiligheid & Veerkracht, 2026)