Twintig praktische inzichten bij jeugdoverlast door een mobiele groep

Jeugdoverlast door een grote, mobiele groep is lastig aan te pakken. Jongeren komen en gaan, verplaatsen zich snel en zijn niet altijd afkomstig uit dezelfde gemeente. Daardoor is het moeilijk om te zien wie de meeste overlast veroorzaakt, wie meelopen en welke jongeren hulp nodig hebben.

Een gemeente die hiermee vastliep, vroeg het CCV-jeugdteam om mee te denken. Het CCV organiseerde een kleinschalige online meedenksessie. Vier gemeenten bespraken samen een actuele casus. De deelnemers blijven anoniem, maar de lessen uit het gesprek zijn breder bruikbaar.

De twintig praktische inzichten op een rij

1. Versterk je informatiepositie: leg signalen goed vast en bespreek ze met partners. Zo zie je beter hoe de groep beweegt, wie terugkomt en welke aanpak nodig is.
2. Kijk goed naar de groep: bespreek met de convenantpartners niet alleen wat er gebeurt, maar ook wie erbij betrokken zijn. Breng in beeld welke jongeren een grote rol spelen, wie meelopen en welke aanpak past.
3. Maak de groep kleiner in je analyse: begin bij de grote groep, maar zoek naar de kern. Welke jongeren veroorzaken de meeste overlast? Richt daar je aanpak op.
4. Richt je op de echte overlastgevers: kijk verder dan de groep die zichtbaar op straat staat. Zoek uit wie de meeste overlast veroorzaakt. Gerichte controles of acties kunnen daarbij helpen.
5. Stem de aanpak af op de jongere: niet elke jongere vraagt om dezelfde aanpak. Een meeloper heeft iets anders nodig dan een jongere die steeds overlast veroorzaakt.
6. Werk met een vast overleg: bespreek elke week de hotspots, signalen en acties. Doe dit met gemeente, politie, boa’s en jongerenwerk. Laat het OM aansluiten als dat nodig is.
7. Kies waar je op inzet: beperkte capaciteit vraagt om scherpe keuzes. Richt je op de plekken, momenten en jongeren met het grootste risico. Een brede aanpak werkt vaak minder goed.
8. Zoek extra ogen in de wijk: is er weinig politiecapaciteit? Kijk dan of beveiligers kunnen helpen met observeren. Zij kunnen gedrag, plekken en patronen in beeld brengen.
9. Combineer maatregelen met hulp: grenzen stellen is soms nodig. Denk aan een last onder dwangsom of andere maatregelen. Combineer dit altijd met passende hulp of ondersteuning.
10. Werk met lichte en zware stappen: gebruik waarschuwingsbrieven en gesprekken om grenzen duidelijk te maken. Zet zwaardere maatregelen in voor jongeren die doorgaan of een grote rol spelen.
11. Gebruik juridische instrumenten zorgvuldig: zet waar passend gebiedsverboden, verwijderingsbevelen of de Voetbalwet in. Doe dit vooral als er genoeg capaciteit is om te controleren en op te volgen.
12. Wees eerlijk over wat maatregelen kunnen doen: een gebiedsverbod of samenscholingsverbod werkt alleen als er genoeg toezicht is. Zonder controle verplaatst de overlast zich vaak naar een andere plek.
13. Betrek ouders en partners actief: ga in gesprek met ouders. Plan huisbezoeken als dat nodig is. Werk samen met jongerenwerk, school, politie, zorg en andere partners.
14. Werk aan oplossingen in de wijk: laat jongeren en bewoners meedenken over geschikte ontmoetingsplekken. Wat is nodig om samenkomen mogelijk te maken zonder overlast? Denk aan verlichting, bankjes of een plek met meer afstand tot woningen.
15. Maak duidelijk wanneer je opschaalt: spreek af wanneer een signaal overgaat naar een persoonsgerichte aanpak. Leg ook vast welke partner dan aan zet is.
16. Schaal op als dat nodig is: meld jongeren die steeds terugkomen of ernstige overlast veroorzaken aan bij het Zorg- en Veiligheidshuis. Informeer waar nodig ook het OM en de ZSM-tafel.
17. Regel vooraf hoe je extra inzet krijgt: bij ernstige overlast is soms extra of regionale capaciteit mogelijk. Spreek vooraf af wanneer je opschaalt en wie daarover besluit.
18. Benut bestuurlijke aandacht: raadsvragen, incidenten of politieke aandacht kunnen helpen om capaciteit vrij te maken. Gebruik zulke momenten om de aanpak te versterken.
19. Communiceer helder met bewoners: vertel bewoners wat er gebeurt, welke stappen worden gezet en waarom oplossingen tijd kosten. Dat helpt om begrip te houden en escalatie te voorkomen.
20. Wees zichtbaar in de wijk: ga de wijk in, zeker als de spanning oploopt. Spreek bewoners aan, luister naar hun zorgen en laat zien dat de situatie aandacht heeft.

Lees ook het praktijkverhaal

De twintig inzichten komen uit een praktijkverhaal over een gemeente die vastliep in de aanpak van een grote, mobiele jongerengroep. In dat verhaal lees je hoe de situatie eruitzag, waarom bestaande maatregelen niet genoeg waren en hoe gemeenten elkaar hielpen om tot nieuwe stappen te komen.

Werk je bij een gemeente of ben je als professional betrokken bij een vraagstuk rond jeugdoverlast? En wil je daar laagdrempelig over sparren in een kleine setting? Mail dan naar jeugd@hetccv.nl.